DAVOSPrognoze svjetskih ekonomskih kretanja za 2013. godinu pesimistične su i bez izgleda da se u skorije vrijeme nađe rješenje za promjenu sadašnjih trendova. Već i sami nazivi panel diskusija nabrojanih u agendi ovogodišnjeg Svjetskog ekonomskog foruma nijesu najavljivali teme za rasprave u kojima bi se mogao očekivati optimizam.

perperzona 2013 china goldKada je riječ o Sjedinjenim Američkim Državama, pesimizam uslovljava činjenica da dolazi do suočavanja sa gubitkom moći nakon dvodecenijske apsolutne vladavine sa pozicije vodeće ekonomske sile koja je diktirala svjetske trendove. Sa druge strane, Kina koja je prethodnu deceniju iskoristila za pokušaj preuzimanja liderske pozicije takođe nije ohrabrena novim okolnostima, budući da se na kraju prošlog kvartala iz ekonomskih pokazatelja vidjelo da ova zemlja već duži niz godina nije bila u lošijoj situaciji i da se rast ne ostvaruje u skladu sa prethodno datim prognozama.

Prema pisanju američkog magazina Foreign Policy, ekonomski pokazatelji u SAD mogu se smatrati alarmantnim, ali ne i neočekivanim. Izbornu godinu je obilježila retorika reizabranog predsjednika Baraka Obame u pokušaju demantovanja stavova republikanaca da je politikom demokrata i reformi sprovedenih za vrijeme prvog mandata zemlja dovedena u još nepovoljniju situaciju. Međutim, ono što se na Svjetskom ekonomskom forumu moglo čuti od panelista iz SAD izlazi iz striktnih okvira i demokratske i republikanske ekonomske platforme i svodi se na kritiku ukupnog stanja. Kritiku je, međutim, najveći broj panelista izmjestio iz okvira traženja odgovornih za aktuelno stanje i pretvorio u priču o globalnom negativnom trendu koji, bez zajedničke saradnje i bez programa podrške međunarodnih finansijskih institucija, ni jedna zemlja neće moći prevazići sama.

Ono što u određenoj mjeri, kada je u pitanju sadržaj diskusija iznenađuje je gotovo prećutna saglasnost učesnika koji se nijesu koncentrisali na sučeljavanje stavova. Razlog za ovakav tok Foruma je i u činjenici da je svijet postao umoran od decenijskog ratovanja u zemljama kao što su Irak i Avganistan i da percepcija SAD u ostatku javnosti više ne ukazuje na moćnu ekonomiju koja generiše nove metode razvoja, već po svaku cijenu i uz velike finansijske gubitke nastoji da odigra ulogu svjetskog policajca. Ono što zvanični Vašington čini doživljava se kao nametanje jedne bezbjednosne politike od koje se očekuje da zemlje Evropske unije, pa čak i Kina imaju koristi, zbog čega bi i kritike izgledale suvišno.

Loša situacija u američkim javnim finansijama uslovila je, međutim, preispitivanjem unutar same zemlje ne samo da li će se bezbjednosna politika SAD poboljšati izdvajanjem četiri odsto bruto domaćeg proizvoda za vojsku, na čemu je i sam Romni insistirao tokom predsjedničke kampanje, već na koji način Evropskoj uniji uspijeva da održi stabilnost sa svega jedan odsto BDP-a namijenjenog za odbranu. Finansijski pokazatelji postali su signal da i demokratski i republikanski političari revidiraju održivost ukupnog sistema i naprave nove procjene ekonomskog koncepta bezbjednosne politike u skladu sa realnim kapacitetima. Svjetski ekonomski forum bio je prilika da se iznesu stavovi koje su učesnici već više puta iznijeli tokom javnih izlaganja, paneli su okončavani bez davanja konkretnih smjernica i neočekivanih zaključaka, ali je američku javnost podstakao na razmišljanje vrijedi li kontinuirano investirati milijarde dolara u ciljeve za čije postizanje je neophodna upotreba sile.

Rasprava o porezima je, uprkos brojnim nesuglasicama, ipak okončana, no slijedi veoma zahtjevna rasprava o potrošnji koja će se odnositi na sve izdatke vezane za Srednji istok i politiku sprečavanja širenja nuklearnog naoružanja. SAD na odbranu troši više nego što to čine sve druge zemlje svijeta zajedno, a u periodu od 1998. do 2011. godine izdaci za vojsku su udvostručeni. Prema podacima objavljenim u magazinu New Yorker, SAD godišnje troši sedam hiljada milijardi dolara na vojne operacije. U ovome su i sadržani odgovori na pitanja koja se tiču uspjeha Kine tokom posljednje decenije. Kina je, umjesto ekonomskog, računala na slabljenje političkog i vojnog uticaja SAD na svjetskoj sceni, zbog čega je ocijenila da će sva unutrašnja prilagođavanja politici ubrzanog rasta dati rezultate. Zbog toga i pokazatelji iz posljednjeg kvartala mogu djelovati samo kao potreba za revidiranje grešaka, međutim, izdaci za bezbjednosnu politiku SAD su ono što Kini samo otvara put ka ekonomskom liderstvu.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s