Piše: Martin Kari

Da li će Škotska biti članica Evropske unije ako izglasa „da“ na referendumu o nezavisnosti? Ovo pitanje došlo je do izražaja ove sedmice nakon što je premijer Aleks Salmond održao govor na Evropskom koledžu u Brižu.

Škotska vlada kaže da bi mogla pregovarati za ulazak iznutra, koristeći član 48 ugovora o Evropskoj uniji. Unionisti insistiraju na jedinoj dostupnoj opciji za nezavisnost Škotske, primjenom člana 49. Ali, što su ovi članovi i da li su bitni u ovoj raspravi?

Šta je član 48?

Ovim se omogućava da pravila EU mijenjaju postojeće članice Evropske unije, Evropski parlament ili Evropska komisija. Članice podnose predlog Evropskom savjetu i ako se, nakon konsultacija sa Parlamentom i Komisijom, odluči prostom većinom da se razmotre predloženi amandmani, onda se prenose na „konvenciju“. Konvenciju čine predstavnici država članica i komisije. Oni razmatraju predložene amandmane i, konsenzusom, usvajaju preporuku koja se na konferenciji država članica daje na odobravanje.

Po čemu se razlikuje član 49?

Riječ je o više specifičnim odredbama o pristupanju Evropskoj uniji novih država članica. Zemlja kandidat mora podnijeti zahtjev Evropskom savjetu, obavještavajući o tome Evropski parlament, kao i nacionalni.

Novi uslovi i naknadne korekcije ugovora treba da budu dogovorene između država članica i države podnosioca. Taj sporazum se daje članicama na ratifikaciju.

Zemlja podnosilac zahtjeva takođe mora da se usaglasi sa principima utvrđenim u članu 6(1) ugovora o EU. To su: sloboda, demokratija, poštovanje ljudskih prava i osnovnih sloboda i vladavina prava.

Šta ko kaže?

Proindipendentisti kažu: „Tu je, u okviru ugovora EU, pravni okvir kojim Škotska, zemlja koja je bila sastavni dio EU kroz 40 godina, može preći u nezavisno članstvo u EU između referenduma i datuma sticanja nezavisnosti. Član 48 predviđa odgovarajući pravni put da olakša procese tranzcije, dopuštajući ugovorima EU da bude dopunjen u običnom postupku revizije prije nego što Škotska postane nezavisna, omogućavanjem da postane članica EU u trenutku sticanja nezavisnosti. Ne postoji odredba ugovora koja će zahtijevati od Škotske da napusti EU kad postane nezavisna“.

Prounionisti kažu: „Pravni osnov za učlanjenje u EU je član 49 ugovora o EU. Škotska vlada je izjavila da je njen poželjan pravni osnov za pridruživanje EU obična revizija procedura navedena u članu 48 ugovora o EU, ne član 49. Malo je vjerovatno da bi se države članice, koje treba da se usaglase o upotrebi člana 48 konsenzusom ili Komisija ili Parlament, koji takođe treba da budu konsultovani, usaglasile sa članom 48 koji se ovdje koristi kao presedan, s obzirom da član 49 izričito predviđa proceduru koju država mora da slijedi da bi postala članica EU“.

Šta kažu eksperti?

Grejem Ejveri, viši savjetnik u Crntru za evropsku politiku u Briselu i počasni direktor Evropske komisije, navodi da će član 48 biti pravni osnov, te da je ovaj pristup ponekad opisan kao „unutrašnje proširenje“.

– Alternativa bi bila tradicionalna procedura za proširenje EU, kojom su primljene zemlje nečlanice, što znači da bi Škotska morala da napusti EU i potom podnese zahtjev za učlanjenje u skladu sa članom 49, što bi bilo poželjno iz praktičnih i političkih razloga.

Profesor Kenet Armstrong, direktor u Centru za evropske pravne studije na Univerzitetu u Kembridžu smatra da argument o korišćenju člana 49 izgleda znatno više pravno prihvatljivo.

– Prvo, cilj koji se sprovodi po članu 49 je da se utvrdi da podnosilac ispunjava obaveze koje proističu iz evropskog prava. Drugo, član 48 je sredstvo za mijenjanje pravnog odnosa između država članica. Što god bi moglo spadati u teritorijalni opseg primjene sporazuma, odnosi se na sporazume među članicama. Treće, svaka analiza članova 48 i 49 mora uzeti u obzir i član 50 koji sadrži „klauzulu povlačenja“. Uveden Lisabonskim sporazumom, postoji mehanizam i procedura za postojeće EU članice o povlačenju i prestanku ispunjavanja njihovih obaveza.

Prevod A.N.R.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s