Janukovič, uprkos intenzivnom pritisku Rusije nije prekinuo pregovore sa EU samo da bi ugodio zvaničnoj Moskvi. Naprotiv, njegovi odnosi sa ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom lišeni su čak i bazičnog povjerenja, kao i međusobnog uvažavanja

Piše: Metju Rojanski

Tokom tri sedmice otkako je Ukrajina i zvanično zaustavila pregovore oko potpisivanja sporazuma o pridruživanju sa Evropskom unijom dvije stvari su postale jasnije. 

Prvo, sada je očigledno da predsednik Ukrajine Viktor Janukovič nije imao efektivnu strategiju da se odupre jakom pritisku iz Moskve protiv sporazuma sa EU.

Kremlj je obećao velike gotovinske kredite, popust na cijenu gasa i opraštanje dugova, eksplicitno prijeteći da pristup Ukrajine ruskom tržištu bude blokiran i uz implicitne prijetnje da bi moglo doći do potpirivanja separatizma u zemljama u regionu.

Drugo, kako su ulične demonstracije uzele maha u Kijevu i drugim gradovima, postalo je jasno koliko je očigledan, raznovrsan i sve glasniji stav raznovrsne ukrajinske javnosti koja ne prihvata nastavak izolacije njihove zemlje od Zapada.

Vlasti su suočene sa šokantnim uličnim nasilnim demonstracijama, ali nijesu ponudile nikakav značajan politički ustupak. Ipak, izgledi za stvarne reforme koje vode ka pridruživanju Evropskoj uniji sada postaju ključni symbol ukrajinskog nacionalnog identiteta.

Iako dinamika razvoja ova dva osnovna scenarija može dovesti do zaključka kojim se potvrđuje kliše da je Ukrajina „razapeta između Istoka i Zapada“, građani Ukrajine sebe ne vide na taj način.

Janukovič, uprkos intenzivnom pritisku Rusije nije prekinuo pregovore sa EU samo da bi ugodio zvaničnoj Moskvi. Naprotiv, njegovi odnosi sa ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom lišeni su čak i bazičnog povjerenja, kao i međusobnog uvažavanja.

Janukovič može biti sve osim siguran da Kremlj neće upotrijebiti raspoložive resurse u izborima za predsjednika Ukrajine 2015. godine, ako ne i ranije. Štaviše, Ukrajina nije ni na putu da se pridruži ruskoj alternative Evropske unije – Evroazijskoj ekonomskoj uniji. To bi u najboljem slučaju moglo biti pokretač ekonomskog rasta, po cijenu dugoročne stagnacije.

U međuvremenu, proevropske demonstracije koje su se proširile i izvan Kijeva, uključujući i većinu gradova ruskog govornog područja na industrijskom istočnom dijelu zemlje, kao što su Harkov, Černihev i Dnjepropetrovsk. Veoma mali broj demonstranata, osim nekolicine ultra-nacionalista bi definisalo svoje težnje kao anti-ruske iz prostog razloga što desetine miliona Ukrajinaca imaju rodbinske, društvene ili poslovne veze sa Rusijom i prate medije na ruskom jeziku. Zaista, etnički pluralizam i porast tolerancije obilježja su savremene Ukrajine. Ovo su i neka od dostignuća za koja se Ukrajinci nadaju da im ih sporazum o pridruživanju EU može zaštititi.

Pokret protesta pokazao se kao izraz podrške modernoj, evropskoj, demokratskoj ukrajinskoj državi. Prihvatanje evropskih vrijednosti i standarda nametnuće ograničenja ukrajinskim kleptokratskim elitama, smanjujući mogućnost da se državni funkcioneri bogate od korupcije i jačajući zaštitu domaćeg i međunarodnog biznisa od napada koje podržavaju moćni oligarsi i zvaničnici.

Ovaj process reformi mogao bi biti ono čega se Janukovič najviše pribojava. Ipak, sada kada su milioni Ukrajinaca ispoljili svoje frustracije na ulicu, oni vjerovatno neće pristati na bilo pta manje od povratka na put evropskih integracija uz stvarne sistemske reforme.

Čak se i oligarsi, koji su ranije podržavali predsjednika Partije regiona sve više okreću u korist sporazuma sa EU. Oni ove reforme vide kao najbolju garanciju za očuvanje bogatstva i stečenog uticaja.

U stvari, pokušavajući da blokira put Ukrajine ka potpisivanju sporazuma sa EU, Kremlj može da izazove onaj scenario od kojeg najviše strahuje – buđenje masovnih građanskih nemira, poput onih koji su pomogli preokretanje ishoda predsjedničkih izbora 2004. godine i donijeli vlast pro-zapadnom „narandžastom“ pokretu.

Narandžasta revolucija omogućila je rane pobjede, jer je kanalisala frustracije običnih gražana zbog korumpiranog postsovjetskog nepotizma u političke snage, uz finansijsku podršku iz subokog jaza u poslovnoj zajednici.

Ukoliko najnoviji protesti nastave da uzimaju maha čak i ako se vlasti pokažu kao nesposobne da reforme privode kraju i vrate zemlju na evropski put, interesi svih – od uličnih demonstranata do najbogatijih ukrajinskih oligarha  mogli bi se izjednačiti i dovesti do brzih i dramatičnih političkih promjena.

Prevod A.N.R.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s